Kościół pw. Wniebowzięcia NMP Ostrów Mazowiecka

Neogotycka sylwetka kościoła Wniebowzięcia NMP góruje nad centrum Ostrowa Mazowieckiego od ponad 130 lat. To monumentalna budowla z czerwonej cegły, z wieżami sięgającymi 40 metrów, która powstała w latach 1885-1893 jako czwarta świątynia w historii tej parafii. Warto zajrzeć do środka nie tylko ze względów religijnych – wnętrze kryje ciekawe dzieła sztuki sakralnej, a sama historia budowy i przetrwania świątyni pokazuje, jak ważnym miejscem był ten kościół dla lokalnej społeczności.

Historia kościoła w Ostrowi Mazowieckiej

Parafia istnieje tu od 1421 roku, kiedy biskup płocki Jakub z Korzkwi wydał dokument potwierdzający jej funkcjonowanie. Przez wieki w Ostrowi stały kolejne drewniane kościoły – najstarszy, poświęcony świętej Jadwidze Śląskiej, ufundował najprawdopodobniej książę mazowiecki Janusz I Starszy na przełomie XIV i XV wieku.

Ostatni drewniany kościół służył wiernym do 1895 roku, a potem został… przewieziony. Dziś stoi w parafii Dąbrowa w dekanacie mławskim. W miejscu, gdzie stał stary kościół, usypano kurhan z ziemią zawierającą szczątki zmarłych z dawnego cmentarza przykościelnego. Na tym kurhanie, dokładnie tam gdzie znajdował się główny ołtarz, postawiono w 1894 roku kamienny krzyż z napisem: „TU OD R 1801 DO 1894 STAŁ W OŁTARZ”.

Budowę obecnej, murowanej świątyni rozpoczęto 15 sierpnia 1885 roku. Kamień węgielny poświęcił proboszcz Adam Pruss-Jarnutowski, który był głównym inicjatorem całego przedsięwzięcia. Projekt powstał w pracowniach architektów Władysława Czosnowskiego i Bronisława Szmidta, a także Feliksa Nowickiego. Kamienie na fundament przywożono między innymi z pogańskiego cmentarzyska zwanego „Żale”. Żeby zmniejszyć koszty, wybudowano przy budowie specjalną cegielnię.

Budowa trwała 8 lat i kosztowała ogromne pieniądze jak na ówczesne czasy. Świątynia została pobłogosławiona już w 1890 roku, choć konsekracji dokonał biskup płocki Michał Nowodworski dopiero 7 października 1894 roku.

Architektura i wymiary świątyni

Kościół ma imponujące rozmiary: 50 metrów długości, 20 metrów szerokości, wysokość sklepienia sięga 15 metrów, a wieże wznoszą się na 40 metrów. Styl neogotycki to charakterystyczne dla końca XIX wieku nawiązanie do średniowiecznej architektury – widać to w ostrołukowych oknach, smukłych proporcjach i czerwonej cegle.

Przed głównym wejściem stoi posąg Matki Boskiej Łaskawej, a nad wejściem znajduje się figura Chrystusa niosącego krzyż na Golgotę, znana jako „Sursum Corda”. Obie rzeźby powstały w latach 1890-1894 i są dziełem Andrzeja Pruszyńskiego.

Co zobaczyć we wnętrzu

Główny ołtarz zdobi drewniana płaskorzeźba przedstawiająca Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Wykonał ją w 1896 roku Wincenty Bogaczyk – to najcenniejszy element wyposażenia świątyni. W latach 1995-2000 kościół przeszedł gruntowny remont, podczas którego powstał nowy marmurowy ołtarz, wymieniono posadzkę, a wieżę i dzwonnicę pokryto miedzianą blachą.

Na chórze znajdują się organy zainstalowane w 1903 roku staraniem proboszcza Aleksandra Rzewnickiego. Wykonała je znana warszawska firma Blomberga, która słynęła z wysokiej jakości instrumentów.

Wnętrze było kilkakrotnie odnawiane. W 1998 roku, oprócz malowania ścian, wykonano ozdobne ornamenty oraz wizerunki świętych. Prezbiterium zdobią postacie czterech ewangelistów: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. W nawie głównej, na zwieńczeniach kolumn, umieszczono postaci polskich świętych i błogosławionych – po lewej stronie od ołtarza: świętego Andrzeja Bobolę, świętego Kazimierza Królewicza, świętego Maksymiliana Kolbego, błogosławionego Michała Kozala i świętego Adama Chmielowskiego. Po prawej stronie: świętą Jadwigę Śląską, świętą Jadwigę Królową, świętą Księżnę Kingę, świętą Urszulę Ledóchowską i błogosławioną Karolinę Kózkównę.

W latach 1957-1958 świątynia otrzymała okazałe witraże autorstwa Hanny Cieślińskiej-Brzeskiej. To dzięki nim wnętrze nabiera szczególnego charakteru, zwłaszcza w słoneczne dni, gdy barwne światło przebija się przez kolorowe szkło.

Dramatyczna historia z czasów II wojny światowej

W sierpniu 1944 roku kościół cudem uniknął zniszczenia. Niemcy planowali wysadzić świątynię w powietrze, ale uratował ją biskup pomocniczy Tadeusz Paweł Zakrzewski, który w czasie okupacji pełnił funkcję wikariusza generalnego i administratora apostolskiego na terenie okupowanej przez Niemców części diecezji łomżyńskiej. Biskup Zakrzewski organizował na terenie parafii tajne nauczanie kleryków seminarium łomżyńskiego, pomagał więźniom niemieckich obozów i współpracował z ZWZ-AK.

Po śmierci ówczesnego proboszcza w 1944 roku biskup Zakrzewski przez dwa lata (1944-1946) sam zarządzał parafią, dbając o odbudowę życia religijnego po zniszczeniach wojennych.

Dla kogo to miejsce

Kościół jest przede wszystkim miejscem kultu religijnego, więc osoby zainteresowane sacrum i architekturą sakralną znajdą tu wiele do zobaczenia. Miłośnicy historii docenią opowieść o kolejnych świątyniach i dramatycznych wydarzeniach z okresu wojny. Świątynia jest otwarta dla wszystkich – zarówno dla pielgrzymów, jak i turystów chcących poznać dziedzictwo kulturowe Mazowsza.

Warto pamiętać, że to aktywnie działająca parafia. Jeśli chcesz zwiedzać spokojnie i w ciszy, lepiej przyjść poza godzinami mszy świętych. Z drugiej strony, uczestnictwo we mszy pozwala poczuć atmosferę miejsca i zobaczyć, jak funkcjonuje lokalna wspólnota.

Informacje praktyczne – godziny mszy, dojazd, czas zwiedzania

Godziny mszy świętych:

• Niedziela: 7:00, 9:00, 11:00, 12:30, 16:00 (z wyjątkiem lipca i sierpnia), 18:00
• Dni powszednie: 6:30, 7:00, 18:00

Wstęp: Kościół jest ogólnodostępny i bezpłatny. Warto jednak pamiętać o odpowiednim stroju i zachowaniu – to miejsce kultu religijnego.

Jak dojechać: Kościół znajduje się przy ulicy 3 Maja 3 w centrum Ostrowa Mazowieckiego. Dojazd jest prosty – z dworca PKP lub PKS to zaledwie kilka minut spacerem. Dla zmotoryzowanych w okolicy znajdują się miejsca parkingowe, choć w niedziele i święta może być trudniej o wolne miejsce.

Ile czasu poświęcić: Samo zwiedzanie kościoła zajmie około 20-30 minut. Jeśli interesuje cię także okolica i historia parafii, warto zarezerwować godzinę.

Kontakt: Parafia Rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia NMP, ul. 3 Maja 3, 07-300 Ostrów Mazowiecka. W sprawach zwiedzania można kontaktować się z kancelarią parafialną.