Ścieżka przyrodnicza Nadleśnictwa Wyszków

Na północny wschód od Warszawy, w sercu Puszczy Białej, Nadleśnictwo Wyszków udostępniło dwie ścieżki edukacyjno-przyrodnicze, które pozwalają poznać mazowieckie lasy od środka. To nie są typowe trasy turystyczne z widokowymi szczytami – raczej spokojna wędrówka przez sosnowe bory, gdzie na każdym kroku czeka jakaś lekcja o życiu lasu.

Obie ścieżki prowadzą przez tereny zarządzane przez Nadleśnictwo Wyszków, które opiekuje się ponad 20 tysiącami hektarów lasów położonych w widłach Narwi i Bugu. Dominują tu sosny – stanowią niemal 90% drzewostanu – ale między nimi kryją się śródleśne bagienka, niewielkie zbiorniki wodne i łąki, które stanowią dom dla wielu chronionych gatunków.

Dwie trasy do wyboru – krótsza i dłuższa

Pierwsza ze ścieżek, oficjalnie otwarta w 2019 roku, powstała dzięki współpracy Stowarzyszenia Inicjatywa Białebłota z Nadleśnictwem w ramach grantu dobrosąsiedzkiego. Ma 7 kilometrów długości i przebiega przez miejscowość Nowa Wieś w gminie Brańszczyk. Cała trasa prowadzi przez malownicze tereny Puszczy Białej, więc nie trzeba się martwić o monotonię – las tutaj jest zróżnicowany, a przy okazji można trafić na ślady dzikiej zwierzyny.

Druga ścieżka, nazwana „W SAM LAS”, została otwarta w lutym 2024 roku na terenie leśnictwa Nowiny. Jest krótsza – nieco ponad 2 kilometry – więc świetnie sprawdzi się dla rodzin z małymi dziećmi, które dopiero zaczynają przygodę z leśnymi spacerami. Infrastruktura powstała przy współpracy z firmą Quad Europe, co pokazuje, że lokalne przedsiębiorstwa też angażują się w rozwój turystyki przyrodniczej w regionie.

Co można zobaczyć podczas spaceru

Wzdłuż tras ustawiono tablice edukacyjne, które opowiadają o pracy leśników i tajnikach życia w lesie. Oprócz nich znajdziemy stojaki na rowery, budki dla ptaków i paśniki dla zwierząt. To nie tylko dekoracja – budki faktycznie są zasiedlane, a przy paśnikach można zimą spotkać sarny czy dziki, jeśli przyjdzie się wcześnie rano.

Las w okolicy Wyszkowa to typowy sandrowy krajobraz – rozległa, dość płaska przestrzeń z sosnami, ale urozmaicona ciekami małych rzek i wydmami śródlądowymi. Nie każdy wie, że w tych lasach żyją gatunki wpisane na Czerwoną Listę zwierząt ginących w Polsce. Traszka grzebieniasta i kumak nizinny zasiedlają niewielkie zbiorniki wodne – stwierdzono 8 miejsc występowania traszki i 4 miejsca występowania kumaka. Szansa na ich spotkanie jest niewielka, ale sama świadomość, że tuż obok tętni takie życie, dodaje spacerowi głębi.

Na terenie Nadleśnictwa Wyszków występuje 61 gatunków roślin rzadkich i chronionych, w tym 37 pod ochroną ścisłą. Wśród najcenniejszych można wymienić lilię złotogłów, sasankę otwartą, wawrzynek wilczełyko, konwalię majową oraz różne gatunki storczyków.

Dla kogo są te ścieżki

Obie trasy są dostępne dla każdego – nie wymagają specjalnego przygotowania fizycznego ani ekwipunku górskiego. Dłuższa, 7-kilometrowa ścieżka, to propozycja na popołudniowy wypad dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym, które lubią dłuższe spacery. Można ją przejść w spokojnym tempie w około 2-2,5 godziny, z przerwami na czytanie tablic i obserwowanie przyrody.

Krótsza trasa „W SAM LAS” to opcja dla młodszych dzieci, seniorów czy osób, które po prostu chcą się przewietrzyć bez forsownego marszu. Godzina wystarczy, żeby przejść całą pętlę i wrócić do samochodu.

Obie ścieżki są również dostępne dla rowerzystów – podłoże jest na tyle utwardzone, że można spokojnie przejechać zwykłym rowerem miejskim, choć po deszczu mogą pojawić się błotniste odcinki.

Puszcza Biała – las z historią

Planowa gospodarka leśna na terenie Puszczy Białej prowadzona była już w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, gdy lasy należały do biskupów płockich. Własnością państwową stały się po rozbiorach, gdy puszcza została odebrana biskupom przez rząd pruski. To oznacza, że te drzewostany mają za sobą kilkaset lat zarządzania, co widać w ich uporządkowaniu i dbałości o różnorodność biologiczną.

Po odzyskaniu niepodległości lasy zarządzane były przez trzy odrębne nadleśnictwa: Leszczydół, Jegiel i Wiśniewo (później Długosiodło). Dopiero 1 stycznia 1973 roku zostały połączone w jedno Nadleśnictwo Wyszków. Dzisiejsza struktura to efekt przemyślanej reorganizacji, która pozwoliła lepiej chronić i gospodarować tym cennym obszarem.

Bogactwo przyrodnicze okolicy

Na terenie Nadleśnictwa znajduje się 82 użytki ekologiczne o łącznej powierzchni ponad 91 hektarów. Są to głównie śródleśne bagienka, zbiorniki wodne, łąki oraz skraj niezalesionej wydmy śródlądowej z roślinnością muraw napiaskowych. To właśnie te enklawy przyciągają ptaki – zarówno gatunki lęgowe, jak i migrujące, które zatrzymują się tu podczas wiosennych i jesiennych przelotów w dolinie Bugu i Narwi.

Warto mieć przy sobie lornetkę, szczególnie wiosną. Można wtedy usłyszeć i zobaczyć dziesiątki gatunków ptaków, które gniazdują w starych dziuplach czy na mokradłach. Nawet jeśli ktoś nie jest ornitologiem, samo nasłuchiwanie leśnych dźwięków to przyjemne doświadczenie.

Lasy Nadleśnictwa Wyszków zgrupowane są w kilka dużych kompleksów połączonych ze sobą. Do największych należą uroczyska Leszczydół, Wyszków, Białebłoto, Długosiodło i Pecynka.

Praktyczne informacje – dojazd, ceny, godziny

Dojazd: Obie ścieżki znajdują się w okolicach Wyszkowa, około 60 km na północny wschód od Warszawy. Siedziba Nadleśnictwa Wyszków położona jest w Leszczydole Nowinach, 5 km od Wyszkowa w kierunku na Porządzie. Dla dłuższej, 7-kilometrowej ścieżki należy kierować się do miejscowości Nowa Wieś w gminie Brańszczyk. Najlepiej korzystać z nawigacji GPS, wpisując „Ścieżka edukacyjna Puszcza Biała” lub „Nowa Wieś, gmina Brańszczyk”.

Krótsza ścieżka „W SAM LAS” startuje z terenu leśnictwa Nowiny, które również znajduje się w pobliżu siedziby Nadleśnictwa. Dojazd samochodem to najwygodniejsza opcja – komunikacja publiczna w tych rejonach jest ograniczona.

Ceny: Wstęp na obie ścieżki jest całkowicie bezpłatny. Nie ma bramek, biletów ani opłat parkingowych. To publiczne tereny leśne dostępne dla wszystkich.

Godziny otwarcia: Ścieżki są dostępne przez cały rok, o każdej porze dnia. Warto jednak pamiętać, że w sezonie polowań (głównie jesienią i zimą) lepiej trzymać się wyznaczonych tras i nie zapuszczać w głąb lasu. Tablice informacyjne przy wejściach na ścieżki informują o ewentualnych ograniczeniach.

Ile czasu zarezerwować: Na dłuższą trasę (7 km) warto przeznaczyć 2-3 godziny, jeśli planuje się spokojny spacer z przerwami. Krótsza trasa (2 km) zajmie około godziny. Obie można połączyć z piknikiem – warto zabrać koc i przekąski.

Co zabrać: Wygodne buty (najlepiej sportowe lub trekkingowe), wodę, coś do jedzenia, lornetkę dla miłośników ptaków i aparat fotograficzny. Latem przydadzą się środki na komary – w lesie bywa ich sporo, szczególnie w pobliżu mokradeł. Zimą warto ubrać się warstwowo, bo temperatura w lesie potrafi być niższa niż na otwartej przestrzeni.

Kontakt do Nadleśnictwa: Nadleśnictwo Wyszków mieści się przy ul. Leśników 27 w Leszczydole Nowinach. Biuro czynne jest od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00-15:00. Można tam uzyskać dodatkowe informacje o trasach, ewentualnych zmianach w dostępności czy organizowanych wydarzeniach edukacyjnych.