Pomnik Księżnej Anny Mazowieckiej
W samym centrum Ostrowi Mazowieckiej, na głównym placu naprzeciw ratusza, stoi pomnik kobiety, która w XVI wieku sprawiła, że to mazowieckie miasto stało się jednym z najprężniej rozwijających się ośrodków regionu. Księżna Anna Mazowiecka, żona księcia Stanisława, po śmierci męża faktycznie rządziła Księstwem Mazowieckim i nadała Ostrowi przywileje, które zmieniły jego losy. Pomnik odsłonięty w 2004 roku to jeden z zaledwie dwóch współczesnych pomników dawnych władców Mazowsza na całym Mazowszu.
- unikalny pomnik jednej z dwóch władczyń Mazowsza
- miejsce spotkań mieszkańców
- malownicza lokalizacja w Parku Miejskim
- bliskość do ratusza i głównych ulic
- historia związana z rozwojem miasta
Kim była księżna Anna Mazowiecka
Anna Radziwiłłówna, bo takie było jej rodowe nazwisko, to postać, którą mieszkańcy Ostrowi Mazowieckiej pamiętają do dziś. W 1514 roku nadała miastu prawo do organizowania czterech jarmarków tygodniowo – przywilej, który w tamtych czasach decydował o bogactwie i znaczeniu miejscowości. Dzięki jej staraniom ówczesna Ostrów była liczniejsza i większa od Ciechanowa, od dawna znanego ośrodka gospodarczego i administracyjnego.
Księżna zadbała nie tylko o samo nadanie przywilejów. Zobowiązała swojego wiceregenta, Pawła Brzeskiego, żeby ogłosił jarmarki na terenie całego księstwa. Wiedziała, że bez odpowiedniej publikacji postanowień nie przyciągnie kupców i przybyszów z dalszych okolic. To pokazuje, jak przemyślane były jej działania.
Nazwa miasta nie pochodzi od wyspy, jak można by sądzić, ale od prymitywnej drabiny bartniczej zwanej „ostrową”. Przy jej pomocy dawni mieszkańcy Puszczy Białej podbierali miód pszczołom.
Historia powstania pomnika
Pomysł ustawienia pomnika księżnej pojawił się z inicjatywy burmistrza Ostrowi Mazowieckiej. Miał uczcić 570. rocznicę uzyskania praw miejskich przez miasto, które pierwotnie nadał w 1434 roku czternastoletni książę Bolesław IV. Rada miejska przyjęła uchwałę w sprawie posadowienia pomnika 2 lutego 2004 roku.
Projektantką była Miłosława Skoczek, córka znanego rzeźbiarza Zdzisława Skoczka. Całopostaciowy pomnik stanął w Parku Miejskim, dokładnie naprzeciw ratusza, w miejscu, które trudno przeoczyć. Odsłonięcie nastąpiło 6 czerwca 2004 roku. Co ciekawe, na realizację nie wykorzystano środków z budżetu miasta – zyski przekazały Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oraz Zakład Energetyki Cieplnej z 2003 roku.
Co zobaczysz na miejscu
Pomnik przedstawia księżną Annę w pełnej postaci. Stoi na placu, który nosi jej imię – plac Księżnej Anny Mazowieckiej to właściwie ostrowicki rynek. Lokalizacja sprawia, że pomnik jest naturalnym punktem orientacyjnym w mieście i miejscem spotkań mieszkańców.
Wokół pomnika rozciąga się Park Miejski. To niewielka przestrzeń zieleni w centrum miasta, gdzie można odpocząć na ławce po zwiedzaniu. Z placu widać ratusz i główne ulice miasta, więc łatwo stąd trafić w dowolnym kierunku.
To jeden z zaledwie dwóch pomników dawnych władców Mazowsza, jakie stoją dziś na ziemi mazowieckiej. Drugi, znajdujący się w Gostyninie, upamiętnia księcia Siemowita IV.
Dlaczego warto się zatrzymać
Pomnik to nie jest atrakcja, na którą trzeba przeznaczać pół dnia. To raczej punkt do krótkiego postoju podczas spaceru po mieście lub po drodze gdzie indziej. Dla rodzin z dziećmi może być pretekstem do opowiedzenia o tym, jak kiedyś wyglądało życie w miastach i czym były jarmarki.
Warto zajrzeć tu głównie wtedy, gdy interesuje nas historia Mazowsza i lokalne dziedzictwo. Nie każdy region pamięta o swoich dawnych władcach w tak namacalny sposób. Ostrów Mazowiecka wyróżnia się na tle innych małych miast właśnie tym, że kultywuje pamięć o księżnej Annie.
Miejsce nadaje się dla wszystkich – od rodzin z małymi dziećmi, przez miłośników historii, po osoby po prostu przechodzące przez centrum miasta. Nie ma tu żadnych barier architektonicznych, więc dostęp jest łatwy również dla osób z wózkami.
Praktyczne informacje o zwiedzaniu
Pomnik znajduje się w przestrzeni publicznej, więc dostępny jest przez całą dobę i bezpłatnie. Nie ma tu biletów, godzin otwarcia ani bramek. Można podejść w dowolnym momencie, zrobić zdjęcie, przeczytać tablicę informacyjną.
Na samo obejrzenie pomnika wystarczy 10-15 minut. Jeśli ktoś chce spokojnie posiedzieć w parku i odpocząć, może zostać dłużej. Warto połączyć wizytę z krótkim spacerem po centrum Ostrowi Mazowieckiej – miasto ma kilka innych pomników i miejsc związanych z historią, w tym pomnik Partyzantów 13 Pułku AK czy wspólną mogiłę żołnierzy z 1920 roku.
Jak dojechać do pomnika księżnej Anny
Pomnik stoi przy ulicy 3 Maja, na placu Księżnej Anny Mazowieckiej w Ostrowi Mazowieckiej. To centrum miasta, więc trudno go przeoczyć. Samochodem można dojechać praktycznie pod samo miejsce – w okolicy są miejsca parkingowe, choć w godzinach szczytu może być z tym trudniej.
Dla osób podróżujących komunikacją publiczną Ostrów Mazowiecka ma połączenia autobusowe i kolejowe z większymi miastami regionu. Z dworca PKP do centrum to około 15 minut spaceru. Można też skorzystać z lokalnych autobusów lub taksówek.
Jeśli ktoś jedzie trasą przez Mazowsze rowerem, warto wiedzieć, że przez okolice Ostrowi przebiega szlak rowerowy przez dawną Puszczę Białą. To dobra opcja dla miłośników dwóch kółek, którzy chcą połączyć aktywność fizyczną ze zwiedzaniem.
W średniowiecznym dworze myśliwskim w Ostrowii prawdopodobnie doszło do porozumienia króla Władysława Jagiełły i księcia Witolda.
Ostrów Mazowiecka leży w województwie mazowieckim, około 100 kilometrów na północny wschód od Warszawy. Z stolicy można tu dojechać drogą krajową numer 61 w kierunku Łomży. Dojazd zajmuje około półtorej godziny samochodem.